ESWL Tedavisi Nedir?

Taş şikayeti olan hastalar, direkt olarak herhangi bir sevk olmadan başvurabilirler. Öncelikle röntgen ve laboratuvar tahlilleri değerlendirilir. Eğer taşlar ESWL ile tedaviye uygunsa, hasta ESWL programına alınır. (Taşların kırılmasında başarı oranı; taşın bulunduğu yer, yapısı ve büyüklüğüne göre değişkenlik gösterir.)

İdrar yollarında önemli bir tıkanıklık varsa ve idrar akımı çok rahat değilse ya da kırılacak taş çok büyükse (genellikle 1,5 cm üzerindeyse), çoğunlukla genel anestezi altında mesaneden idrar yoluna girilerek “DJ kateter” denilen ince bir tüp yerleştirilir. Bu tüp, idrar akışını kolaylaştırarak kırılan taş parçalarının rahatça atılmasını sağlar. DJ kateter, taşın büyüklüğü ne olursa olsun, tek böbrekli hastalara mutlaka uygulanmalıdır. Böylece hastanın durumu netleştirildikten sonra ESWL programına alınır.

Taşın yerine, büyüklüğüne ve kimyasal yapısına göre seans sayısı değişkenlik gösterebilir. Seanslar arasında kontrol filmleri (DÜSG grafisi veya USG) çekilir. Taşın tamamen kırılıp döküldüğü görüldüğünde, tedavi sonlandırılır.

ESWL Nasıl Uygulanır?

X-Ray odaklamalı makinelerde, skopi cihazları aracılığıyla taş tespit edilir. Vücuda yaklaştırılan içi su dolu bir balonun içinde meydana gelen patlamalar bir noktada odaklanır. Bu şekilde taşın kırılması sağlanır.

USG odaklamalı makinelerde ise taş, ultrason yardımıyla tespit edilir ve koordinatları bilgisayara gönderilir. Su dolu çanağın içindeki elektrotlarda meydana gelen patlamalar bir noktada odaklanarak hedef alınan taşın parçalanmasını sağlar.

ESWL Sırasında Ne Olmaktadır?

Tedavi sırasında Litotripter (taş kırma cihazı) tarafından vücudun dışında bir şok dalgası oluşturulur ve hastaya temas eden su yastığı aracılığıyla bu dalga vücut içine iletilir. Taş kırma cihazının jeneratörü, kapalı ve küçük bir ortamda (hava veya su içinde) ani bir enerji salınımı yaparak yüksek enerjili şok dalgaları üretir.

Bu şok dalgaları, su ya da insan vücudu gibi benzer yoğunluktaki dokular içerisinde akustik fizik kurallarına uygun olarak yayılır. Farklı akustik dirençlere sahip dokular arasında (örneğin yumuşak doku-taş) bu dalgaların geçişi, taşın yüzeyinde sıkıştırma kuvvetleri oluşturur. Bu kuvvet, taşın gerilme direncinden yüksekse, taş çatlamaya başlar. Şok dalgasının taşın arka yüzeyine geçip geri yansıması da kırılmayı artırır. Şok dalgası diğer dokulara zarar vermez.

ESWL’nin amacı, taşı 1 mm’den küçük parçalara ayırarak ağrısız ve sorunsuz bir şekilde idrarla atılmasını sağlamaktır. Tedavi sırasında taş cihazın ekranında görüntülenir, odaklama yapılır ve şok dalgaları hedefe yönlendirilerek işlem başlatılır. ESWL, hastanın yatışını veya anestezi almasını gerektirmeyen bir tedavidir.

ESWL Sonrası Önlemler ve Öneriler

ESWL uygulaması sonrasında 1–2 gün süreyle idrarda kan görülebilir. Hasta, günde en az 2 litre su içmeli, doktorun verdiği ilaçları kullanmalı ve yürüyüş yaparak taşların düşmesine yardımcı olmalıdır.

Taş kırma işlemi tamamlandıktan sonra, hastaya yeni taş oluşmaması için gerekli bilgiler verilir. 3 ayda bir kontrollere gelmesi önerilir ve takibi yapılır.